چگونه روان سالم تری داشته باشیم مصطفی علیزاده هیرمند

نگاه رایج در کشور ما اینگونه است که اگر شخصی به روان‌شناس، مشاور یا روان‌پزشک مراجعه می‌کند حتما مشکل جدی و عجیب و غریبی دارد و در موارد بدتر، ضعیف است و مستحق هر رفتار منفی. احتمالا از خیلی از افراد شنیده‌ایم یا متاسفانه به برخی افراد گفته‌ایم: «برو خودتو به روان‌پزشک نشون بده!» اما نه با هدف کمک بلکه جهت ایجاد احساس حقارت در فرد. به بیان دیگر، به جای آنکه با این جمله به افراد کمک کنیم، آن‌ها را زخمی می‌کنیم و افراد را ناخودآگاه از کمک گرفتن در شرایطی که به آن نیاز دارند می‌ترسانیم.

امیدوارم توانسته باشم به خوبی به یکی از علت‌های عدم پیگیری مسائل مربوط به سلامت روان اشاره کرده باشم. البته این را هم اضافه کنم که زخمی کردن دیگران با این چنین جملاتی نیز نشان از وجود یک خطای فکری است که باید اصلاح شود که در این مثال نشان می‌دهد که فرد توانایی حل مسئله و گفت‌وگو به شکل معقولانه را ندارد. 

اما نگاه درست به چه صورت است؟ واقعیت آن است که اختلالات سنگین روان‌پزشکی مانند افسردگی‌های فلج‌کننده یا وابستگی‌های غیرقابل کنترل مانند اعتیاد به یک‌باره اتفاق نمی‌افتد. سلامت روان نیز همچون سلامت جسمانی نیاز به پیگیری و پیشگیری دارد. علت اینکه چرا تا این اندازه اهمیت دارد به شرایط محیطی و اجتماعی، جسمانی، سطح فکری و به خصوص استرس و… برمی‌گردد.

بدن ما تا جایی که سیستم دفاعی، قوی عمل کند ما را از بیماری حفظ می‌نماید اما اگر ضعیف شود چه؟ روان نیز به همین شکل است؛ تا هر جا که بتوانیم با محیط اطراف (اعم از اطرافیان، محیط زندگی، محیط کاری و…) و از همه مهم‌تر خودمان به تفاهم برسیم، آرامش خواهیم داشت. بنابراین شاید حدس زده باشید که مشکلات روانی از کجا ناشی می‌شوند؛ عدم توانمندی در انطباق و کنترل. همچون بیماری‌های جسمانی که نیاز به پیشگیری دارند، برای داشتن سلامت روانی کافی حتما باید از برخی موارد پرهیز کرده و برخی را اجرا کنید. ذکر این نکته ضرورت دارد که سلامت جسم و روان درهم‌تنیده هستند؛ برای مثال، ورزش کردن همزمان بر جسم و روان تاثیر می‌گذارد. بنابراین، برای برخورداری از سلامت روان باید سلامت جسمانی را نیز مدنظر قرار داد و اولین و بهترین قدم، پیشگیری است. در ادامه بیشتر و کامل‌تر در مورد روش‌های پیشگیری از اختلالات روانی صحبت خواهیم کرد.