گندزدایی از مغز فیث جی هارپر علی دیمنه پارسه

«گندزدایی از مغز» نوشته‌ی فیث جی. هارپر اثری است که در همان نگاه اول با عنوان تند، رک و صریح خود نشان می‌دهد قرار نیست وارد مباحث آکادمیک خشک یا زبان پیچیده‌ی روان‌شناسی شود. فیث جی. هارپر روان‌درمانگر متخصص در حوزه‌ی تروما، اضطراب، سوگ و اختلالات رفتاری، از همان صفحات ابتدایی روشن می‌کند که هدفش ارائه‌ی راهکارهایی کاربردی برای بازپس‌گیری کنترل ذهن است؛ ذهنی که زیر فشار اضطراب، ترس، تجربه‌های تلخ گذشته، عادت‌های خودویرانگر و سیستم عصبی بیش‌فعال رفتارهایی از خود نشان می‌دهد که ما آن‌ها را اشتباه یا بی‌منطق می‌پنداریم؛ اما یکی از پیام‌های اصلی و جذاب کتاب این است که هیچ رفتاری واقعاً بی‌منطق نیست؛ همه‌چیز برمی‌گردد به نحوه‌ی کارکرد مغز، نحوه رمزگذاری تجربیات و واکنش‌های ناهشیارِ سیستم عصبی به تهدیدهای واقعی یا خیالی. هدف کتاب این نیست که صرفاً به خواننده بگوید چه باید بکند، بلکه توضیح می‌دهد چرا ذهن به شکلی که امروز تجربه می‌کنیم کار می‌کند و چگونه می‌توان با درکی عمیق‌تر از سازوکارهای عصبی و هیجانی، زندگی را دوباره در کنترل گرفت.
هارپر بارها تأکید می‌کند که مغز انسان برای بقا طراحی شده است، نه برای شاد بودن. این مغز در طول میلیون‌ها سال تکامل یاد گرفته تهدیدها را شناسایی و به آن‌ها پاسخ دهد؛ اما این سیستم هشداردهنده در جهان امروز بیش‌از‍‌حد حساس شده است. تهدیدهایی که امروز می‌شناسیم، تهدیدهای فیزیکی مانند حمله‌ی یک حیوان درنده نیستند، بلکه تهدیدهای شغلی، اقتصادی، عاطفی، اجتماعی و حتی انتقاد دیگران هستند که مغز ما آن‌ها را نیز به همان اندازه جدی می‌گیرد. در نتیجه سیستم عصبی به راحتی فعال می‌شود، بدن وارد حالت دفاعی می‌گردد، آدرنالین و کورتیزول جاری می‌شود و نتیجه‌اش احساس اضطراب، بی‌قراری، خشم ناگهانی یا فرسودگی است. کتاب با زبانی بسیار ساده این فرآیندهای فیزیولوژیک را توضیح می‌دهد تا خواننده ابتدا بداند چه اتفاقی در بدنش می‌افتد؛ زیرا فهم زیست‌شناسی استرس اولین قدم برای تغییر آن است.